Sayın Özdemir, 1980'lerden beri Milliyet Sanat'ların 1 Ekim sayılarını heyecanla beklerim. İçime ilk tiyatro aşkı düştüğü gün, haftalık yayınlanan dergi "perdeler açılıyor" diye kapak yapardı. Ardından, 15 günde bir yayınlanır oldu ama perdelerin açılması halen kapaktı. Milliyet Sanat'ın 2008 kapağında tiyatronun yerini Frankfurt Fuarına kaptırmasına alınmış değilim. Son derece önemli, uluslararası bir olay. Ayrıca Türkiye'nin nerede durduğunun da bir göstergesi.
Birileri sefilleştikçe diğerleri yiğitleşiyor bu tiyatro…pardon bu toplumda.Birileri kalleşleştikçe diğerleri sağlamlaşıyor,birileri alçaldıkça,diğerleri yüceliyor,birileri sustukça mecburen hep aynı diğerleri konuşuyor,birileri onursuzlaştıkça diğerleri onura sahip çıkıyor,birileri korktukça,korkmayı bir alışkanlık haline getirdikçe,diğerleri cesurlaşıyor. Kendilerinden başka herkese dokunanlar,kendilerini ise dokunulmaz zanneden güçlere cesurca kafa tutan kimse kalmadı mı aramızda ki;bir oyuncuyu nasıl ve nereden vuracaklarını çok iyi bilen,vahşi kurmaylarıyla türlü entrikalar çeviren,ardından timsah göz yaşlarını dökenlere karşı omuz omuza dayanabileceğimiz sağlam kaleler kuramıyoruz?
Mahiye Morgül'e… Verdiğimiz tiyatro atölyesi ilanına karşılık değerli üstat Mahiye Morgül kendince bir şeyler yazmış. Araştırmadan, rastgele yazdığı bu yazılar Gibi Yapanlar’ı aşağılamaktadır! Özgür tiyatroyu savunan, başkalarının yerine de düşünüp kafa patlatarak, halkını bilinçlendirmek adına kendini feda eden, Gibi Yapanlar’ın başı her zaman diktir ve güzel, yararlı işler yapmaya devam edecektir!
Yılardır devlet yardımı desteği ( daha adı bile tam net olarak saptanmamış ) her ne hal ise bu dağıtılışı neye ve kime neden verildiğini ve her dağıtım sonrası kavgalar kırgınlıklar yaratan bu işleyişi ben de anlayamıyorum. Bence ciddiyetten uzak ve ayrımcılıklara neden olan bu dağıtım ya bitirilmeli ya gerçekten amaca hizmet etmelidir. Öncelikle büyük bir bütçe ayrılarak işe başlanmalıdır diye düşünüyorum...
Bizler Antakya Belediye Şehir Tiyatrosu’nun ve (HASAD) Hatay Amatör Sanatçılar Derneği’nin kurucuları ve yönetmenleri olarak, birliğin dönem sözcüsü Orçun Masatçı’yla kontak kurup 2.buluşmaya gözlemci olarak katılmak istediğimizi söyledik.Ve bizi nezaketen misafir olarak davet ettiler.Bana da 2.gün “yerel yönetimlerle tiyatronun ilişkisi” adlı söyleşide yer verdiler.. 20 yıldır yerel yönetimlerle ilişkimiz olması nedeniyle çok sevinmiş ve kamp ortamını yaşayacağımız için çok mutlu olmuştuk. Ayrıca msn’deki iletiyi okuduğumuzda kendimizi hazırlamaya çalıştık. Otobüs biletimizi aldık,çarşaf ve terliklerimizi,şortlarımızı,gözlük ve şapkamızı unutmamaya çalıştık. Çünkü zırt pırt bir yerlere gidemiyorduk. Bu bizim için çok önemliydi. Ve bizim için Tiyatro bir yaşamdı çünkü… Ama gelin görün ki hayat sürprizlerle dolu…
Sayın İhsan Ata, Her ne kadar başlıktaki “eleştirisinin eleştirisi” söylemi, “suyunun suyu” gibi bir anlamı çağrıştırsa da, öncelikle buna takılmamanızı rica ediyorum sizden. “Tiyatro eleştirisi eleştirilemez” gibi bir kural olmadığına göre, eleştirime gerekli özeni göstereceğinizden kuşku duymuyorum ve bu eleştirinin hasmane bir tutumdan değil, iyi niyetli bir duygudan kaynaklandığını bilmenizi istiyorum. Eleştirimi bire bir sizin cümleleriniz üzerine kurmanın daha açıklayıcı, daha aydınlatıcı olacağı kanısındayım. İtalik ve koyu yazılmış cümleler size ait, diğerleri bana.
“..Sahnedeki devinimi, bedensel şeması, “genelçekim” ekseni, tempo-ritim kavrayışı doğru dürüst ayırt edilemiyor… …Gereksiz edimler içerisinde (yüz hareketleri ve jestleri) bedene ve bunun sonucunda saptanan devinimler bütününe ilişkin görsel anlatımlılık olarak mimikleri hiç mi hiç yerine oturmuyor…
Bilenler bilir, bizim bir tiyatromuz var: KABARE DEV AYNASI Yedi yıldır perdeleri açıktır. Altı oyun oynadık. Daha nice altı oyunlar oynayacağız! Bizi sevenlerin haricinde tiryakilerimiz de az değildir. Kabareyi düzenli olarak yapan, bu türde ısrar eden ve soluğumuz yettiğince daha da edecek olan bir tiyatroyuz. ............... Göremeyen seyircilerimizin farkettiği tiyatromuzu, burunlarının dibinde olmamıza rağmen niye sebepsiz yere görmezden geldiler biliyor musunuz? Çünkü gönül gözleri kapalı! Çünkü, hiçe saymak , burun kıvırmak, yok saymak daha kolay!
Sayın Raşit Çelikezer, Turgay Nar, Refik Erduran,Lemi Bilgin, “Özel Tiyatrolara Devlet Desteği” kurulunun sanatçı üyeleri! 47 yıllık bir Tiyatro Sanatçısını görmezden gelmeyi başardığınız için sizi kutlarım. Tiyatro tarihine isimleriniz kara bir leke olarak geçecektir. Bugün o kurula seçiliyorsanız benim ve benim kuşağımın bu ülkede verdiği tiyatro mücadelesinin sonucudur.
Bir süre önce Kadıköy Bahariye'de kapanan Broadway Sinemasını, büyük özveri ve imkansızlıklar içinde 3 aylık bir tadilat sonrası "Tiyatro" salonuna çevirdik. Bahariye Sanat Merkezi adıyla 27 Ekim'de açtık. Yetişkin oyunları, çocuk oyunları, kukla, illüzyon, müzik dinletileri vb etkinliklerle burayı, sanatseverlerin uğrak mekanı haline getirmek istiyoruz. Eskiden, Kültür Bakanlığının salon yardımı vardı. Salon yapanlara destek olunurdu. 2 sene önce (bu hükümet döneminde) bu yardım kaldırıldı. Bildiğiniz gibi özel tiyatrolara yardım da kaldırılacaktı fakat çok tantana kopunca kaldırılamadı. Bu seneki yardım kararı açıklandı. 51 tiyatroya irili ufaklı yardım yapılmış. İstanbul gibi salonların, akıbeti meçhul şekilde yıkıldığı bir kente salon kazandıran bizlere ise "bir bardak soğuk su" uygun görülmüş.
Biri ortaya çıkıp da kendini “eleştirmen” olarak tanıtırsa ve eleştiri yazısı olduğunu iddia ettiği “şeyler” yazarsa o kişiye “eleştirmen” denir mi bilemiyorum... En azından ben demem... Bir sanat eserini “eleştirmenin” bir numaralı koşulunun o eserin tamamını enine boyuna takip etmesi gerektiğini düşünüyorum... Kendine “tiyatro eleştirmeni” diyen biri 10-15 YTL verip bilet alan ve oyun seyretmek için salona giren zibidi değildir ki canı sıkılınca çıkıp gitsin...
Afife Jale Tiyatro Ödülleri kapsamında Dostlar Tiyatrosu'na "Mansiyon" ödülü değil de "Onur" ödülü verilseydi tiyatro, bu kadar öne çıkar mıydı acaba? Ya da geçen yıllarda olduğu gibi, çok deneyimli bir aktör, ödül töreninde , günün "Mana ve önemine uygun" bir vurgulamayla , kendi gösterisi gibi dakikalarca sahneyi işgal etmeseydi tiyatro konuşulur muydu ? Aslına bakarsanız gündemi yaratan ne tiyatrodur ne de sanat ! Gündem, başlığa çıkarılmaya değer bulunan haberdir . Haber bir iki gün içinde söner gider , oraya buraya kaçışan kelimeler "Perdenin kıvrımlarına" bile sinmez.
Bir yanda kırmızı halıları,süslü püslü dekorasyonuyla LÜTFİ KIRDAR KONGRE MERKEZİ; karşısında, kırk yıllık MUHSİN ERTUĞRUL TİYATROSU'nun yerle bir edilmiş düzlüğü ve mal mal bakan, koyu renk abiye giysilere bürünmüş AFİFE JALE ÖDÜLÜ PROTOKOLÜ ve birinin başlıkta yer alan şaşkınlık ifadesi?!!! Abe ablam, abim, amcam ,teyzem herkimsen; nerede yaşıyorsun? MUHSİN ERTUĞRUL'u yıkamazsınız etkinlikleri yapılırken, neden aramızda yoktunuz? Sadece siz değil, mesleğin duayenleri KENTER KARDEŞLER, başta HALDUN DORMEN olmak üzere AFİFE JÜRİSİ, TELEVİZYON MEŞHURU SANATÇILAR neredeydiniz?
SAĞ KOLUM KOPTU SOL GÖZÜM ACIYOR ! Bu sabah bir sızıyla uyandım yatağımdan. Sağ kolum yoktu. Bağırmaya başladım. Kolum! Kolum! Yok kalp krizi değil bu sefer. Daha ağır, daha acıtıcı!
Sıradaki şarkı Haldun Taner ’den tüm İstanbul Şehir Tiyatrosu personeline gelsin : Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım… “İhale ile alınan bir şey” olmak mı sanatçıları böyle yaptı yoksa düz duvara konuşmaktan yoruldular da mücadeleden vaz mı geçtiler bilmiyorum ama son günlerde yaşananlar beni hayrete düşürüyor. Muhsin Ertuğrul Sahnesi ’nin yıkılmasından ve hatta yerine süpermarket yapılması ihtimalinden bile daha üzücü ve endişe verici bir durum var!
Nihayet sona yaklaşıldı. Rantiyerler, vandallar ve sanat düşmanı barbarların kurduğu üçlü, kutsal ittifakın ‘kazmaları’ Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nin yıkımına başladılar. Bu yıkım, mahkemenin yürütmeyi durdurma kararına ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun ‘hayır’ demesine karşın gerçekleştiriliyor. Bu yıkımla beraber hukuk bir kez daha ayaklar altına alınıyor ve mahkeme kararlarına rağmen finans kapitalin üç kağıtçı, sahtekar ve ikiyüzlü yamyam kılıklı figürleri, mahkeme kararının yazılı olduğu kırtasiyelerin üzerine rugan ayakkabılarının ökçesiyle basarak elleri ceplerinde, başları yukarı kalkık, ıslık çalarak ‘kongre vadisi’nde yılışık pozlar veriyorlar. Biraz sonra fink atacaklar vadide. Kazmalar çalışıyor nasıl olsa.
Hatırlarsanız 27 Mart'ta tiyatro günüyle, yerel yönetim seçimleri denk gelmiş, o gün mevcut iktidar partisi büyük bir zafer kazanmış ve şimdiki başbakanımız, o tarihi yerel yönetimler bayramı ilan etmişti. Ne yazık ki sözkonusu bayram gerçekleşmiş, 27 Mart Tiyatronun yaş günü yerine, yas gününe dönüşmüştür. Bazı yerel yönetimler ise, genel istek üzerine tiyatroları sessizce yıkarken, gözü yaşlı tiyatrocuların nerede kaldıklarını pek merak ediyorlardır herhalde. Geçen yıl tiyatromuz yıkılırsa yürürüz diyenler stretching bile yapmıyor, buldozerlerin altına yatacaklarını iddia edenler buldozerlere buldog olmuşlar.
Türk tiyatrosunun iktidarla mücadele verdiği bu dönemde birbirimizle çatışmak yerine destek olmak kaçınılmazdır. Bize savaş açan, bir bir sahnelerimizi yıkmak isteyen despot zihniyetlere karşı tek vücut olunmalıdır. Bu tarifi mümkün olmayan vahim açıklamanın sahibi Hilmi Bulunmaz, hem şahsına küfür ettiği Timur’dan hem de sitesinde yazan onca değerli kalemlerden bir an önce özür dilemelidir.
Verdiğimiz Gibi Yapanlar Tiyatro Atölyesi ilanına Mahiye Morgül, bizi aşağılayarak, “Eğitimci Reklamlarına Yanıt” gibi saçma bir başlık altında cevap yazmış. Bu cevap da Osman Ünver Öncel’in (osmanunveroncel@gmail.com) yaklaşık yetmiş kişi bulunan e- posta listesinde hem Mahiye Hanım hem de ben bulunduğumuz için bana da ulaşmıştır. Her ne kadar hiç Osman Bey bu yazıya hiç dokunmadan yönlendirmişse de ben özgün e- postayı da görmek istedim. Özgün kaynağı iletisimcanavari@gmail.com adresinden istedim. Cevap geç geldiği için ancak bu yazıma koyabildim. Mahiye Hanım’ın yazısı şöyle:
Sevgili kardeşim ve okul arkadaşım Adnan Tönel’in sitenizde yayınlanan yazısını okuduktan sonra yirmibeş yıldır ekmeğini tiyatro ve bağlantılı iş kollarından kazanan biri olarak kendimi çok mutazarrır hissettim… Haddim olmayarak ben de Üniversite’de öğretim görevlisi olarak görev yapmış biri olarak bunun pek de önemli bir kariyer noktası olmadığını gördüm…
2. Türkiye Tiyatrolar Buluşması bu kez İzmir’in Güzelbahçesi’nde gerçekleşti. Bir Cuma sabahı uzun yollar aşarak vardık İzmir’in Güzelbahçe semtine. Güzelbahçe bir sahil kasabası. Kıyısı ve çevresi beton yığını apartmanlarla çevrelenmiş. Ancak bu yağmalamadan kıyı bir parça olsun kurtarabilmiş kendini. İlçenin dört bir yanı dışarıdan gelenlerin yemesine içmesine göre düzenlenirken köşesinde, berisinde ise küçük kasaba “adabı”nın ve ilişkilerinin yaşadığı bir alan. Belediye Tiyatro Buluşması için sahilde bir alan ayırmış. Tiyatrocular da bu alana çadırları kurmuşlar...
“Sanat var olmasaydı, gerçeğin kabalığı katlanılmaz kılardı dünyayı” Bernard ShawSanat için; yetenek istiyor, bilgi birikim, duygusal yoğunluk istiyor desek de eksik bir tanımdır. Sanatla ilgilenmenin bir psikolojik yanı da vardır elbet. O psikolojiye göre; kendiyle ve toplumla barışık olmayanların işidir sanat… Bir durum, bir gelişme karşısında susmayıp söyleyecek sözü olanların işi. Çığlığını sözle, yazıyla, çizgiyle, notayla, replikle, dansla vb. yollarla dışa vuramadan yaşayamayan / var olamayanların işi.
İhsan Ata’nın yazıma cevap vermesini bekliyordum. Onlarca tiyatro yazısı yazmış bir eleştirmen olarak, gösterimizi sorgulamamızı sağlayacak derli toplu bir eleştiri yazacağı konusunda küçük de olsa bir beklenti içindeydim. İhsan Ata’nın önünde iki seçenek vardı: Ya tezlerini iyice güçlendirmiş olarak getirecek, benim asla itiraz edemeyeceğim bir kesinlikle ortaya koyacaktı -böylesi bir kesinlik söz konusu olduğunda itiraz etmeyi göze alamam, alırsam komik duruma düşeceğimi bilirim- ya da eleştirisinde hatalı olduğunu kabul edecekti. İhsan Ata ikisini de yapmadığı gibi, ilk yazısından daha özensiz, daha savruk bir yazıyla karşılaştım.
Ölürken cebinde sadece 38 krş çıkmasını da örnek olarak gösterebiliriz. Ama nesnelciliğin yerini öznelliğin alması beni rahatsız ediyor. Kaldı ki Türkiye'de yaşayan hangi edebiyatçımız bolluk ve bereket içerisinde yaşadı? Türkiye'nin sanatçısına gösterdiği değer ortada. Diğer taraftan oyunu anlatan kısım, neden sahiplenme ihtiyacı hisseder? Burada duyguların değil tanıtımın yapıldığı bir bolüm. Orhan veli'yle özdeşleşmiş Müşfik Kenter'in yorumundan sonra farklı bir oyuncu tarafından yıllar sonra sergilenmesi , elbette beni rahatsız etmedi. Kaldı ki yazımın sonunda devamlı bu edebiyatçılarımızın hayatları sergilenerek seyirciye tanıtılması gerekir diye bas bas bağırdım. Bir magazin eleştirmeni gibi, sadece işinize gelen kısımları keserek almanız ahlaklı bir kaleme yakışmaz.
Tam aşağıdaki yazıyı bitirdim, size göndereceğim elektrikler kesildi. Şaşırmadım. Artık her şeye “alıştık” çünkü... Yağmur yağınca “susuz kalmaya” veya aynı anda “sel baskınına”... “Nurlu ufuklar demeçleri “ dinleyince işlerin daha da “kötü” olacağına türden garip ama gerçek bir “bağışıklık” kazandık. Kalktım AKM’ de “Fındıkkıran” temsiline gittim. Eseri yıllar içinde gerek TV de gerekse sahnede birkaç kez izlemiştim, ama izlemediğim başka bir olaya tanık oldum. İsmi bende gizli bir orta öğretim okulu öğrencileri öğretmenlerinin gözetimi altında anılan esere “mevcutlu” olarak getirilmişlerdi. Yaşamlarında ilk kez AKM’ ye ve böyle bir “oyuna”(!) getirilmelerini bir türlü hazmedemiyor, yerlerinde duramıyor, sürekli konuşuyorlardı. Etraftan yapılan uyarılara rağmen 1. perdenin sonuna kadar kaynayıp-fokurdayarak 25 e yakın bu genç insan orada tutuldu. Perde arasında “ neden böyle yaptıklarını, istemiyorlarsa çıkıp gidebileceklerini-etrafı rahatsız edip tepki aldıklarını-“ söylediğimde; çocuklar hep bir ağızdan “bizi buraya öğretmenimiz -NOT VERMEK- için getirdi, katılmazsak ZAYIF alacağız, onun için bu sıkıntıya girdik ama başımız çatlayacak gibi ağrıyor” diye yanıtladılar.
Sanat eseri üzerine düşüncelerini belirtenlerin , eserlerin yaratıcıları ya da bahis konusu olan eser ile ilgili farklı görüşleri olanlarca eleştirilmesi doğaldır. Güzellik ve şeyleri güzele dönüştüren sanat, yüzyıllardır tartışılmaktadır. Güzel ile sanat arasındaki ilişki ile ilgili yapılan tanımlamalardan biri şudur: "Şeyler kendi başlarına güzel değildir,onları sanatçı güzele dönüştürür"(Hartman)
Tiyatro Dünyası internet sitesinde, 29 Ekim 2008 günü, Nedim Saban’ın, “Şehir Tiyatrosunda Yeni Bir Oyun!!! Balıkesir Muhallebicisi” başlıklı bir yazısı yayımlandı. AKP’li Kadir Topbaş’ın siyasi müdahalesiyle Genel Sanat Yönetmenliği koltuğuna oturtulan Orhan Alkaya yönetimindeki İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın (İBŞT), hafızalardan kolay kolay silinmeyecek bir gafa imza atarak, Reşat Nuri Güntekin’in ünlü “Balıkesir Muhasebecisi” adlı oyununu seyircilerine “Balıkesir Muhallebicisi” olarak duyurmasını hicveden bir yazıydı bu.
Nisan ayında yıkıma başlanacak olan Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi 'nde dün son kez tiyatro oynandı. Geçmişten Gelen Kadın oyunu sonrası izleyiciler ve tiyatro oyuncuları salondan çıkmayıp Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nin yıkımını konuştular, yıkılacak tiyatrolarına gözyaşı döktüler. Hikmet Körmükçü, Haldun Taner'in "Zaten Aktör Dediğin Nedir ki?" tiradını gözyaşları içinde okudu. ------------------- Zaten aktör dediğin nedir ki? Oynarken varızdır. Yok olunca da sesimiz bu boş kubbede bir hoş seda olarak kalır. Bir zaman sonra da unutulur gider. Olsa olsa eski program dergilerinde soluk birer hayal olur kalırız....
Uluslararası Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Türkiye Merkezi Başkanı Üstün Akmen, İstanbul Büyükşehir Belediyesi internet sitesinde 28 Ocak saat 10.00'da gerçekleşecek 168 sanatçı ve teknik elemanı kapsayan “herkese açık” hizmet alımı ihalesiyle ilgili olarak tiyatro sanatçısını böylesine aşağılamaya kimsenin hakkı olmadığını söyledi. 5 adet oyuncunun, 35 yardımcı oyuncunun, 25 figüran oyuncunun, 20 özel nitelikli sanatçının taban fiyatı 2.8 milyon YTL olacak İhaleyle işe alınmalarını “saçmalık ötesi siyasi soytarılık” olarak değerlendiren Üstün Akmen, böyle bir uygulamanın yeryüzünde eşi menendi olmadığını anlattıktan sonra, başta Genel Sanat Yönetmeni Nurullah Tuncer olmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları yönetim kurulunu yeni Kamu Personeli Yasası'na karşı direnmeye davet etti.