Bu yazımızda Türkiye Üniversiteleri Tiyatro Şenliği kapsamında 28-29 Mayıs 2009 tarihlerinde İstanbul Küçük Sahne’de düzenlenen “Tiyatro Eğitiminin Dünü,Bugünü,Yarını” başlıklı sempozyumdan söz etmek istiyoruz.
Sonunda olan oldu. AKP 1.5 yıl önce göreve getirdiği, İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Orhan Alkaya’yı görevden aldı ve yerine Ayşe Nil Şamlıoğlu’nu atadı.
Hay Allah, ben daha geçen hafta duydum, yerel seçimlere bir ay kala, alelacele “Mustabey Tiyatro Ödülleri–2009” ihdas edilmiş ve de “tiyatro… tiyatro Dergisi”nin internetteki portalından aldığım bilgiye göre ianeler (ay affedersiniz, ödüller) törenle dağıtılmış. Gene aynı siteden öğrendiğime göre, seçici kurul Tayfun Kâhyaoğlu (Şişli Belediyesi Başkan Yardımcısı), Dilek Tekintaş (İBŞT Temsilcisi/Dramaturg), Turgay Tanülkü (İstanbul Devlet Tiyatrosu Temsilcisi/Oyuncu), Dilek Türker (Tiyatro Ayna’nın Sahibi/Oyuncu), Zafer Ergin (Oyuncu), Hale Kuntay (Çevirmen), Tuncer Cücenoğlu (Oyun Yazarı/Müjdat Gezen Sanat Merkezi Okutmanı), Sadık Kızılağaç (Sahne-Giysi Tasarımcısı), Arda Aydoğan (CRR Eski Sanat Yönetmeni)’dan oluşmuş...
"Alanımızdaki kirlenmenin boyutları, artık kabullenemez boyutlara ulaştı. Tiyatro, kendi kendini yiyip bitiren ve giderek, kendi geleceğini karartan iç düşmanlar oluşturmuş durumda. Tuhaf değil mi? Ama ne yazık ki gerçek." ......... Muhsin Ertuğrul adına oluşturulan Jüri; içimizdeki çürümenin ayak izlerinin nerede olduğunu da ortaya çıkardı!
1978 yılında Şehir Tiyatroları'nda izlediğim, rahmetli Nüvit Özdoğru'nun yönettiği " Yarın Bütün Dünya" oyunuyla tiyatroya sevdalanmıştım. Oyun, küçük çocukların beyinlerinin nasıl yıkandığını ve küçük faşistlere dönüştüğünü anlatıyor ve "bugün Almanya, yarın bütün dünya" diye bitiyordu. 3 Ocak 2009'da İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yön. Orhan Alkaya'nın "Yedi Tepeli Aşk" adlı oyunu sansürlediğini duyunca, "bugün Yedi Tepeli Aşk, yarın bütün oyunlar" diyesim geldi.
İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları (İBŞT) sanatçısı Hülya Karakaş, 27 Ekim 2008 günü, Tiyatro Dünyası internet sitesinde, “Genel Sanat Yöneticisi Orhan Alkaya'ya Sorularımdır” başlıklı bir yazı yayımlamıştı. İBŞT içinden bir sanatçının sıcağı sıcağına tanıklığını yansıtması bakımından ayrı bir anlam ve değer taşıyan, tarihi bir yazıydı bu.
Bir televizyon kanalı ve bir program… Uluslararası gururumuz Fazıl Say, akşamlardan bir akşam kalkıyor Çiğdem Anad, Pınar Kür, Müjde Ar ve Aysun Kayacı ile “beraber” olmaya gidiyor.
Bu hafta yapılan süper lig maçında Eskişehirsporlu bir futbolcu tarafından kendi kalesine iki gol atıldı. Bir gol de rakip takıma atılmasına rağmen takım yenildi. Büyük talihsizlik. Kendi kalesine gol az görülür, iki gol çok az görülür. İki gölün ayni oyuncu tarafından kaydedilmesi ise düşünülmez bile. Herhalde, bunlar gol krallığında sayılmıyor. Zaten bu şanssızlık savunma oyuncularının başına gelir ki; onların da gol krallığı iddiaları olmaz. Hani fırtınalar kopmuş “Kendi Gök Kubbemiz” çatlamıştı ya, işte şimdi o oyunun turnesi nedeniyle Eskişehir’deyiz.
Bu yazı, makale ya da denemeyi (kim ne diye adlandırıyor bilmiyorum) “Sahne Senin İstanbul...( Orhan Aydın )” yazısından sonra yazmak geldi içimden. 5 aydır İstanbul’daydım, Yeni döndüm Güneydoğu’ya… Hakikaten de her tiyatro sahnesi, (büyük küçük demeden, hangisine gittiysem) hepsinin sorunu, sıkıntısı aynı… FİNANSMAN”
Keşan'da yaşanan bir ilk değil. Bu ülke de oyun yasaklamanın kara bir tarihi var. Dünden bu güne; Savcılar, Yargıçlar, Valiler, Kaymakamlar, Emniyet Müdürleri, Belediye Başkanları oyunlar yasakladır. Evet. Hem de yüzlerce kez.
Bir ilin partilileri, Demirel’le konuşurken “bizim orda biri var, çok konuşuyor, bizi çok eleştiriyor, yıpratıyor, hırpalıyor’ demişler. ‘Ne yapacağımızı bilemiyoruz’ diye danışmışlar. Demirel den:”O nu hemen bulun bizim il başkanı yapalım” cevabını alan bizimkiler çok şaşırmış. “Bu nasıl olur?” denince de Demirel:”Ne var bunda bize başkan yapın, bizi bıraksın ötekilere saldırsın.” Diyerek işi bağlamış.
Şehir Tiyatrosu'nun sabık muhalifi ve sabık yöneticisi Sayın Hülya Karakaş Hanımefendi zaar ki çok fazla Uğur Dündar'lı düello seyretmiş olmalı ki bundan esinlenip yepyeni bir öneriyle daha internet ortamında ispat-ı vücut etmeye karar vermiş... Etmiş de… www.tiyatrodunyasi.com portalından yepyeni ve özgün fikirlerini bizimle de paylaşma nezaketini göstermiş...
Muhsin Ertuğrul Ödülleri Tiyatro Dünyası’nın ileti gurubunda bir ödül haberi verildi : Muhsin Ertuğrul Tiyatro Ödülleri’nin sonucu açıklanmış. Bu listeye Tuncer Cücenoğlu’dan tepki geldi. “Ödüller eksik ve yanlış.. Örneğin en başarılı yazar ödülü'nü Mustafam Kemalim oyunuyla Tuncer Cucenoglu aldı.. O kadar çok yanlış var ki hangisi yazayım? Üzücü ...” diyordu.
Artık magazin iş yapmıyor… Halk mankenlerin, şarkıcıların özel hayatlarını merak etmiyor eskisi gibi… Bundan dolayıdır ki içimde bir korku vardı hep… Ya magazin tiyatroya da sıçrarsa… Yoo öyle kolay değil… Tiyatro eskimeyen, asil, ciddi bir iştir… İçinde insan vardır, felsefe vardır… Ve her şeyden önemlisi insanı insana anlattığı için hümanizm vardır… Magazin programlarından hiç hazzetmem.Nedim Saban’a gelince, kendisini çocukluğumdan beri tanırım. Nereden mi? “Dr.Stress”ten…
NEDİM SABAN; 29 MAYIS'TA İSTANBUL'UN FETHİ NEDENİYLE ALAŞAĞI EDİLEN ORHAN AL KAYA VE 31 MAYIS'TA ALAŞAĞI EDİLEN ULVİ AL ACAKAPTAN adlı sıkı dostların öyküsünü tefrika ediyor pek yakında....
“Hülya Karakaş’ın disipline verildiği Şehir Tiyatroları’nda despot zihniyeti ‘altın dönemini’ yaşıyor” başlıklı yazımda adı geçen İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları (İBŞT) sanatçısı Can Doğan, 6 Ocak 2009 günü, Tiyatro Dünyası internet sitesinde, “Can Doğan’dan Feridun Çetinkaya’ya Cevap Yazısı” başlığıyla bir yazı yayımladı...
Yazdığımız bir yazıya gelen düşünceleri , içeriği ne olursa olsun doğal karşılarız. Kanaatimizce bu üretmenin,zenginleşmenin en verimli yollarından biridir. Düşünce serbest olmalıdır. Ancak son yazımıza ( Oyun Atölyesi-Testosteron: Soytarılar Panayırı) gönderilen mesajların düşünceye karşı çıkış değil kişi ve kurumları sindirmek gibi bir mecraya doğru kaydığını....
Orhan Alkaya Merhaba… Genel Sanat Yönetmeni olarak, 18 Aralık-2008 gün ve tarihli Üsküdar sahnesinde düzenlediğiniz toplantı duyurunuzu her tiyatro çalışanı gibi bende aldım ve katılmayı ciddi olarak düşündüm.Çünkü konuşacak çok şey vardı. (Gerek yasal olarak, gerek internet ortamında şahsınıza sorduğum sorulardan da anlaşılacağı gibi…)
24 Aralık 2008 gecesi Kadıköy Belediyesi Barış Manço Kültür Merkezi’nin düzenlediği Brecht gecesine katıldım. Açıkça söylemek gerekirse, etkinliğe katılmak için yola çıktığımda, salonun çok küçük bir bölümünün dolu olacağını düşünüyordum. Kimler olacaktı dinleyiciler arasında? Hemen her etkinlikte karşılaştığım kimi tiyatro sanatçısı dostlar, tiyatro bölümü öğrencileri, belki Kemal Özer’in katılımından kaynaklı bazı şair arkadaşlarım ve şiir sever birkaç kişi.
Cansu Fırıncı ,
“Epik Tiyatro, Aristotelesçi olmayan tiyatrodur.” Bertolt Brecht Yaklaşık üç hafta kadar önce Bertolt Brecht Gecesi düzenleneceğini öğrendim ve detaylı bilgi almak üzere Kadıköy Belediyesi’ne bağlı olan Barış Manço Kültür Merkezi’ne uğradım. Kapıdan hemen içeri girerken her iki yanda da bulunan Bertolt Brecht Gecesi afişlerini fark ettim. İncelemeye koyulmuştum ki, içeride bir gürültü koptu.
Hatırlayanlar vardır, geçen yıl “Beğeninin Ölçütü” başlıklı bir yazı kaleme almış, yapıtlarımızı çevreleyen eleştiri ve değerlendirme ölçülerini ironik bir üslupla yermiş, birtakım salon beyefendilerini, hanımefendilerini mesleğimizin adabına davet etmiştim. Yazdıklarım bazılarını çok kızdırmış –sonradan cevap verdiklerine pişman olanlar olduysa da- karşılıklı cevaplaşmalar yoluyla tatsız yazışmalar uzayıp gitmişti. Meğer ne derin bir kovanı çomaklamışım...
Birinci ve ikinci ciltleri 1994 yılında Kültür Bakanlığı Yayınları arasında çıkan “Eleştirmen Gözüyle Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu Eleştiri Seçkisi”nin “1990 sonrası”* başlıklı üçüncü cildi de yayımlandı.
İnternetle tanışıklığım 10 yılın üstünde. Bu 10 yıldan fazla zamanda bütün tiyatro sitelerini ve tiyatro yazılarını internetten takip ediyorum dersem yalan söylemiş olurum. Hepi topu 4 belki de 5 yıldır bu tarz siteleri takip ediyorum. Yani okuldan mezun olup, profesyonel olarak oyunculuğa başlamamdan sonra. Gazete ve dergi takiplerimin yanına internetin de eklenmesiyle, biraz daha genişleyen mecralar, bazen hoş bazen de boş eleştiri ve yorumlar getirdi karşıma.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı , 2008-2009 sezonu için yardım verilen tiyatroları açıkladı. 2008-2009 sanat sezonu için toplam 247 özel tiyatro 288 proje ile maddi destek talebinde bulunmuş. Değerlendirme sonucunda yardım, 4 kategoride verilmiş :
Bir tiyatro düşünün. İstanbul’un en güzel yerlerinden birinde, tarihi bir binada, bir katın yarısına konuşlanmış ve seyircisini asansörle mekana çağırıp, oyuna getiren. Bir tiyatro düşünün. Kimsenin bilmediğini bulup, kimsenin oynamadığını oynayıp, herkesin bilip de bir türlü söyleyemediği gerçekleri, seyircisinin suratına suratına çarpmak isteyen.
Devlet Tiyatroları’nın (DT) 2008-2009 sezonunda sahneleyeceği oyunlar belli oldu. DT, perdelerini açtı. Geçtiğimiz yıl, “DT’nin halihazırdaki en önemli ve en itibarlı yönetmeni” diyebileceğimiz Şakir Gürzumar’ın önerisi ve “ısrarıyla” İstanbul DT’de sahnelenmesine karar verilen; ancak, bundan çok kısa bir süre sonra mahkeme kararıyla koltuğuna geri dönen DT Genel Müdürü Lemi Bilgin tarafından provaları askıya alınan, Amerikalı ünlü yazar Irwin Shaw’un savaş karşıtı tiyatro klasiği Ölüleri Gömün adlı oyun, DT’nin yeni sezon programına da alınmadı.
Sayın, Raşit Çelikezer,Turgay Nar,Refik Erduran,Lemi Bilgin Cevap vermeyen,eylemlerinin nedenlerini açıklama zahmetinde bulunmayan aydınlar. Siz,Kültür Bakanlığı Özel Tiyatroları Destekleme Kurulu Sayın Üyeleri,susmayın ölçütlerinizi açıklayın.Açıklamak zorundasınız.Bahariye Sanat Merkezi'ni hangi nedenlerden dolayı görmezlikten geldiniz.Şu zor ekonomik ortamda bile hiç sponsorsuz biri 165,diğeri 90 kişilik iki adet tiyatro salonu yaptığımız için mi suçluyuz. Bir tiyatro sanatçısı olarak, İstanbul'a salon kazandırmak ve faaliyete geçirmek sizleri hiç mi heyecanlandırmadı,hiç mi sevindirmedi.
Sayın Nedim Saban; Ekim ayında Milliyet Sanat için hazırladığım “Özel Tiyatro Repertuarları” hakkındaki yazıma istinaden yazdığınız mektubu www.tiyatrodunyasi.com’da okudum. Dergiye de yazıyı gönderdiğinizi öğrendiğim için cevap yazmam gerektiğini düşünüyorum. Öncelikle yazdıklarınızı dışarıdan okuyan biri olarak haklı bulacağım kesin ancak belirtmem gereken çok önemli bir ayrıntı var: Bu yazı Eylül ayı başında hazırlandı. Ve ben bu yazı için Tiyatrokare’yi de aramış ve telefona çıkan bir beyefendiden “Halkla İlişkiler Bölümü’nde bu işlerle ilgilenen hanımefendinin yeni işten ayrıldığını” öğrenmiştim...
ŞEHİR TİYATROSUNDA YENİ BİR OYUN!!! Balıkesir Muhallebicisi. Şehir Tiyatroları'nın çiçeği burnunda genel sanat yönetmeni Orhan Alkaya yönetimindeki birilerinin dili sürçmüş olmalı ki, Başbakanın çakma Fazıl Hüsnü Dağlarca şiiri okumasından az sonra, yılların Balıkesir Muhasebecisi'ni, Balıkesir Muhallebicisi diye seyirciye duyurmuşlar.
Bildiriler okuduğu,hamasi nutuklar attığı,kendince oluşturduğu muhalif kişiliğiyle! en ön saflarda yer tuttuğu alanları terk ederek iktidar koltuğuna oturan tiyatro yöneticisi Orhan Alkaya yeni sezonun açılış toplantısında (Eylül 2008 Cemal Reşit Rey Konser salonunda)”Şehir Tiyatrolarındaki değişimde çok iyi bir noktaya gelindiğini,İstanbul’un dört bir yanında tiyatro şantiyesi kurulduğunu,bu gelişmelerin de bu dönemde yaşandığını…”muştulayarak siyasi iktidara güzellemeler yapmıştı.Tiyatro tarihinde ilk kez bir yönetici iktidarı kollayarak tiyatro açılışı yapmıştı ve bu gözden kaçmıştı.Çünkü üstüne oturduğu koltuk kendine “bu dönemde” ihsan olmuştu.Olacaktı o kadar,ne önemi vardı ki bu minik ayrıntının…Koltuğun büyüsünden olsa gerek bahsi geçen “bu dönemde” tiyatroların,dozerlerle,kepçelerle yıkıldığını unutmuştu.Hatta tiyatroların yıkılmaması için koltuktan önce nasıl da kahramanca!mücadele ettiğini de…