| Tiyatro Kursu  | Şirket Tiyatrosu
Tiyatro Dünyası
Tiyatro Dünyası Bu Sahnede...
 
Ana Sayfa  |  Hakkımızda  |  Yazılar  |  Haberler  |  Yazarlar  |  Tiyatro Oyunları  |  Tiyatro Grupları  |  Sanatçılar  |  Kaynak  |  Duyuru Panosu  |
Antikonformist ve Asi Bir Oyun: İmparatorluk Kuranlar
Üstün Akmen




ANTİKONFORMİST VE ASİ BİR OYUN: “İMPARATORLUK KURANLAR”

ÜSTÜN AKMEN


2012 yılında Selin İşcan’ın Genel Sanat Yönetmenliğinde Beyoğlu'nda açılan alternatif tiyatro ve performans sahnesi Hayal Perdesi, bu sezon 1962'de İngiltere’de, 1968’de New York’ta, Yazar Boris Vian'ın (1920–1959) ölümünden yedi yıl sonra da Fransa'da sahnelen “İmparatorluk Kuranlar yahut Schmurz (Les Bâtisseurs d'Empire ou le Schmurz) başlıklı oyununu oynamakta.

Bu arada, eserin yazarı Boris Vian’ı “sözün büyücüsü” olarak tanımlayanlara aynen katıldığımı açık seçik ifade etmek istiyorum. Yahu o ne düş gücü sınırsızlığı öyle, o ne söze hâkimiyet! O sınırsız düş gücü ve sözel egemenlikle tuhaf bir kaçışın öyküsünü anlatıyor Boris Vian. Burjuvazinin değerlerine sıkı sıkıya bağlı saygıdeğer Baba Léon Dupont ile Anne Anna Dupont, kızları Zénobye ve Hizmetkârları Crucke’den oluşan mutlu bir ailedir ve kendi evlerinde, nereden geldiği belli olmayan büyük bir "gürültü"nün tehdidi altında kaldıkça, kaçacakları tek yer olan evlerinin bir üst katına taşınmaktadırlar. Üst kata taşınırlar; ancak o korkunç "gürültü" asla peşlerini bırakmaz, hep arkalarından gelir. Bu burjuva ailesi, esasında yaşamlarının sürekli yükselme çabası içinde anlamsızlaşan boşluğundadırlar.

İyi de, bu kadar basit mi konu?

Değil elbette!

Burjuva toplumunun içi boşalan değer yargılarını, bireyin yalnızlığını ve kent insanının paranoyasını bu grotesk konu içinde alabildiğine mıncıklar, ciğerini deşer Vian…

Ve Vian’ın sistem karşıtı, sansasyonel, saldırgan, kışkırtıcı ifade biçemi seyirciyi sarıp sarmalar.

YENİDÜNYA SOSYOLOJİSİ
1957’de yazdığı bu son oyununu sahne üzerinde görmeden, yazılı metin okunmaya başlandığında (Mitos Boyut Yayınları/Tiyatro Oyun Dizisi-Aralık 2008) Boris Vian’ın diğer oyunlarıyla aradaki kurgu farkı hemen yakalanır. Sahnede olduğu duyumsanan, ancak ne olduğu pek anlaşılamayan Şümürz, yepyeni bir kurgulamaya yataklık etmekte; oyun boyunca süregelen metaforik bir gönderme aracı olarak kullanılan “gürültü” okuru/izleyiciyi düşünmeye itmekte. Karakterler kendilerini bekleyen kaçınılmaz sona “gürültü”yle ilerliyorlar. İnsana, insan olmaya yer bırakmayan yenidünya sosyolojisi, kendi içindeki ironisiyle paramparça ediliyor.

YÜKSELİRKEN AZALMA
Oyunu (benim dahi saydığım yönetmen) Aleksandar Popovski sahneye koymuş. Yazar, “gürültü”den kaçmak isteyen çekirdek aileyi sürekli bir üst kata taşırken, yönetmen Popovski aileyi düz bir platforma yerleştirmiş. Yerleştirirken, Vian’ın üç perde düzeniyle üç ayrı katta sürdürdüğü oyunun mekânlarını beyaz renkli yapışkan bantlarla ayırmış. Zénobie’nin: “… merdivenleri çıkacağız (age: Sayfa 25)”, “Sonra bir kat yukarı çıktık, o katta da, karşı dairede oturan oydu (age: Sayfa 26)” replikleriyle Vian’ın “yukarı doğru yükselirken azalma” vurgusunun da altını sanki daha iyi çizmiş.

Yani yazar, her yeni kata çıkışta geçmişle ilişkiyi koparttırıyor, geçilen kapıları çivilettiriyor ya! Örneğin, ailenin sahneye gelişinde yazar, ortamı Baba’nın merdivenin başına gitmesi, merdivenin aşağı kata inen ağzını tahtalarla kapatması ve tahtaları çivilemesi olarak (age: Sayfa 16 ve 17) çiziyor ya! Yönetmen, yazarın bu yorumunu merdivenin ayağına yapışkan banttan sınır çizerek ve içine çarpı işareti oturtarak uyguluyor.

Popovski, Ayberk Erkay’ın temiz bir Türkçeyle dilimize kazandırdığı Boris Vian’ın üç perdelik oyununu enine boyuna budamış, tek perdeye ve doksan dakikalık sürece indirgemiş. Sonuç itibariyle garip, gel gelelim törensel ve büyüleyici nitelikte bir oyun kotarmış.

YARATICI KADRONUN DİĞERLERİ
Svan Jonke, dekor tasarımında özgürlüğün diyalektiği ile seyirciyi karşı karşıya bırakmaya çalışmış. Nasıl engel olduysa olmuş, kendi yarattığı ve seyirciyi özgür kılacağını sandığı mekân kurgusu, kendi sınırlamalarını kendine dayatmamış. Kutu sahnenin dışına çıkmış, ama oyuncuları yarattığı formun içine sıkıştırmamış. Giysileri tasarlayan Taciser Sevinç, eserin ruhuna bu kere de olabildiğince sadık kalmış. Popovski, dans tablosunda hareketlere uyabilmek ve atmosferi verebilmek için ışık değişimleri yapmamış, renkli ışık kullanmamış, spot aydınlatmasını yeter saymış, ama gene de genel anlamda seyircinin görsel efekt açısından etkilenmesini sağlamış. Handan Ergiydiren’in koreografisi zayıf kalmış, gel gelelim Barış Manisalı’nın müzik ve efekt tasarımları oyuna katkı sağlamış.

OYUNCULUKLAR
Selin İşcan, Şümürz karakterinin içsel, ruhsal imge tutkuları üretenin, aynı türden bireysel malzemelerden oluştuğuna tanık etti beni. Kutluyor ve alnından öpüyorum.

Cruche’da Selin Tekman’a duyularının nasıl işlediğini ve belli şeylere niye tepki verdiğini bulmasını öneriyorum. Duyularının yoğun keşfine yönelirse, başarıya yaklaşımını o denli kolaylaştıracak, yüzde yüz eminim.

Komşu’da Nihat Alptekin, yönetmenin istediği kadarını başarıyla veriyor.

Ayşe Lebriz Berkem, duygularını Anna’nın “derinliklerine” indirebilmeyi başarıyor.

Tuba Karabey, oyunun yorumunda ve kendi özel perspektifinin yerleştirilmesinde belli bir anda, belli bir durumda bulunabiliyor, belli bir heyecanla harekete geçerek sahne üzerinde belli bir noktaya yaklaşıyor ya da o noktadan uzaklaşabiliyor. Eylemi, sözleri, çizgileri, renkleri, ritmi mükemmel Tuba Karabey’in, tam kutlanmalık.

Baba Léon Dupont’da usta oyuncu Reha Özcan ise, sessizken ya da hareketsizken, karanlıkta ya da ışıkta, bilinçli ya da bilinçsizce coşkularının ışımalarını gene ortaya koymasıyla alkışlardan büyük payı kapıyor.

Sözün özü: Hayal Perdesi, “İmparatorluk Kuranlar” yapımıyla on üzerinden on alıyor.

Üstün Akmen

Yazarın Tüm Yazıları


Paylaş      
Yorumlar

Bu Oyun Hakkındaki Görüşlerinizi Paylaşın !

İsim
Mail  (Yayınlanmayacak)
Yorum
Güvenlik Kodu= 239
Lütfen bu kodu yandaki kutuya yazınız
 

    Son Eklenen Yazılar     En Çok Okunan Güncel Yazılar
Uğur Kanbay ve Eylül!
Atam Siz Rahat Uyuyun Gençleriniz Size Layık - Yıllar Sonra 'Satıcı'nın Ölümü' - Bir Büyük Sanatçı Argun Kınal'a Veda
    Tüm Tiyatro Yazıları

    Bu Tarihte Yayınlanan Diğer Yazılar
    Bu yazının yayınlandığı tarihte gündemdeki diğer yazılar aşağıda listelenmiştir...

  • Güzellikle Elde Edemediğimizi Bırakalım: Saraydan Kız Kaçırma (Üstün Akmen) - 6/29/2015
  • Görme Yeri / Gürültünün İçinde (İhsan Ata) - 6/28/2015
  • Tiyatro ve Seyirci İlişkisi Üzerine (Serkan Fırtına) - 5/27/2015
  • Mükemmel Bir Shakespeare Şöleni: Bir Yaz Gecesi Rüyası (Üstün Akmen) - 5/14/2015
  • 'İstibdat Kumpanyası' ve 1876'lardan Bir Esinti... (Füsun Akmen Balkaya) - 5/5/2015
  • Her seçim bir dövüş müdür? (Dövüş Gecesi - DOT) (Dursaliye Şahan) - 5/2/2015
  • Nejla Uygur, Yıllar Sonra Bir Müzikalle Sahnede: Marko Paşa (Üstün Akmen) - 4/29/2015
  • Süheyl ve Behzat Uygur Tiyatrosu 'Marko Paşa' ile ayakta alkışlandı (Füsun Akmen Balkaya) - 4/29/2015
  • Oyun Salonu'nda ortaya karışık: İstenmeyen (Üstün Akmen) - 4/23/2015
  • Haldun Taner Sahnesi'nde 'Afife ve Bedia' ile 'Hayal-i Temsil'de Buluştuk (Füsun Akmen Balkaya) - 4/23/2015
  • Antikonformist ve Asi Bir Oyun: İmparatorluk Kuranlar (Üstün Akmen) - 4/15/2015
  • MUHTEŞEM GATSBY (Üstün Akmen) - 4/13/2015
  • Ayyar Hamza Tiyatro Oyunu (Burak Keleş) - 4/6/2015
  • Ağaçlar Gökyüzünü Nasıl Kaplar: Göl Kıyısı (Üstün Akmen) - 4/2/2015
  • Tiyatro Kılçık ve 'Aşk Yok Heyecan Var' Adlı Oyun Üzerine (Füsun Akmen Balkaya) - 4/1/2015
  • Tiyatro İstanbul'dan Dur Duraksız Komedi: İstibdat Kumpanyası (Üstün Akmen) - 3/26/2015
  • Kim Korkar Hain Kurttan (İlkay Sevgi - Melis Pınar) - 3/16/2015
  • AKM SENİN SESİN (Yurdagül Yurtseven) - 3/16/2015
  • 43 Yıllık Bir Müzikal: Balım (Üstün Akmen) - 3/16/2015
  • Bireyin Kendini Bağışlaması ve Bağışlatması: Kalp Düğümü (Üstün Akmen) - 3/11/2015
  • Seyhan Belediye Tiyatrosu'nda Bir Nazım Hikmet Oyunu: Yolcu (Üstün Akmen) - 3/9/2015
  • 'Sekiz Saniye' ve Ömer Faruk Sorak (Füsun Akmen Balkaya) - 3/7/2015
  • İki Oyun İki Değerlendirme: Adolf ve Ücret Artış Talebinde Bulunmak için Servis Şefine Yanaşma Sanatı (Üstün Akmen) - 3/4/2015
  • Alanya Belediye Tiyatrosu ve 'Bir Şehnaz Oyun' (Füsun Akmen Balkaya) - 3/3/2015
  • Tiyatro Stüdyosu'ndan 'Her Yıl Kuşlar Geri Gelir' (İhsan Ata) - 2/24/2015
  • Dramaturg ve Görevleri (Kurtuluş Bilgilioğul) - 2/24/2015
  • Edebiyat severlerin keyif alacağı bir gösteri: Dünya İşleri (Jale Sancak Röportajı) (Seray Şahinler) - 2/19/2015
  • İki Oyun İki Değerlendirme: Kurusıkı ve Kuvâyi Milliye (Üstün Akmen) - 2/18/2015
  • Tiyatro Dünyası Oyuncuları'ndan Keyifle İzleyebileceğiniz Bir Oyun OLACAK ŞEY DEĞİL (Füsun Akmen Balkaya) - 2/11/2015
  • Yönetmeliğin değişeceğine inanmıyorum! - Ragıp Yavuz Röportajı (Seray Şahinler) - 2/10/2015
  • 27.Yıl ENKA Kültür Sanat Tiyatro Buluşması - Merve Engin ve 'KESİT' (Füsun Akmen Balkaya) - 2/10/2015
  • Uygur Çocuk Tiyatrosu'nda 'Çocuk Ülkesi' Adlı Oyunu Seyrederken Çocukluğunuza Dönebilirsiniz! (Füsun Akmen Balkaya) - 2/9/2015
  • 'Olacak Şey Değil' Mi Dediniz! (Rengin Uz) - 2/6/2015
  • Adalette Kar Yok: 5. Frank (Üstün Akmen) - 2/4/2015
  • Tiyatroda yeni bir 'Uyanış' - Yağmur Yağmur Röportajı (Seray Şahinler) - 1/23/2015
  • Şehir Tiyatroları'nda Flaş Gelişme: Yönetmelik Yeniden Değişiyor - Erhan Yazıcıoğlu Röportajı (Seray Şahinler Demir) - 1/15/2015
  • Ayşe Emel Mesci'nin İşi Hesaplaşmak: Hamlet Makinesi (Üstün Akmen) - 1/14/2015
  • Bana Masal Anlatma (Füsun Balkaya) - 1/11/2015
  • Bana Masal Anlatma (Füsun Balkaya) - 1/11/2015
  • '2014 Yılının Son Günü, 2015 Yılının İlk Günü - Yeni Yıl Dedikleri….YALAN! (Füsun Balkaya) - 12/31/2014


  • Tiyatro Kursu Başlıyor!
    10 Eylül'den itibaren her SALI Kadıköy'de!
    Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!



    Duyuru Panosu!



    Son Eklenen Tiyatro Oyunları

         Güncel Yazılar

    Yazar olmak ister misiniz?
    Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz tiyatrodunyasi@tiyatrodunyasi.com adresine mail gönderebilirsiniz...

    Mail Listemize Üye Olun

         Güncel Haberler
    Don Kişot'um Ben, Yeni Sezona Zorlu PSM'de Başlıyor
    Dali'nin Kadınları Oyununa Biletler Kıbrıs'ta 1 Ay Öncesinden Tükendi

    Tiyatro Dünyası'nı takip Edin
     
     |