TİYATRO PERA'DAN ÇAĞIMIZDA VENEDİK TACİRİ
Ahmet Kara ,
2000-2001 sezonunda Nesrin Kazankaya tarafından kurulan Tiyatro Pera, geçtiğimiz yıllarda Seyir Defteri, Dobrinyada Düğün, Şerefe Hatıralar gibi belleklerden uzun yıllar silinmeyecek oyunlar sahnelemiştir. Bu yıl da sezonu Profesör ve Hulahop'la açmış; 11 Ocak 2008 akşamından beri de William Shakespeare'in VENEDİK TACİRİ adlı oyunuyla devam etmektedir.
Yıllardır Shakespeare oyunları sahnelendiğinde yönetmenler, genellikle oyunun yazıldığı yüzyıldaki sahne ve oyun düzenine sadık kalmışlar, çağımıza uyarlamayı düşünmemişlerdir. Ama bu sefer, oyunun çevirmeni, yönetmeni ve başrol kadın oyuncusu Nesrin Kazankaya büyük bir cesaret örneği göstererek oyunun metnine hiç müdahale etmeden tamamen çağımıza uyarlayarak bana göre Shakespeare oyunlarında bir devrim yapmıştır. Oyuna cep telefonunu da, bilgisayarı da, atariyi de, borsayı da, havaalanını da, hatta mafyayı da çok ustaca sokarak, hiç yadırganmadan, hiç sırıtmadan, oyunu çok daha izlenebilir hale getirmiştir. Hatta oyuna müzik olarak İbrani Halk Türküsü olan Havanagila'yı bile eklemiştir.
Özünde Yahudilerin yerildiği oyun, iki perde ve ara dahil toplam üç saat sürüyor. Ama bu üç saatın nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz. Oyun öylesine oya gibi işlenmiş ki, nefes bile almak istemiyorsunuz oyunun bir anını bile kaçırmamak için. Başrolde Shylock'ta, İstanbul Devlet Tiyatrolarının usta oyuncusu, daha önce Tartuffe ile Teyzem ve Ben oyunlarında da beğeniyle izlediğimiz Mehmet Ali Kaptanlar oynuyor. Oynamak değil Shylock'a can veriyor adeta. Oyundaki başarısını burada ne kadar anlatsam yetersiz kalacaktır. İnanın gidip izlediğiniz zaman bana hak vereceksiniz. Sadece Shylock'ta Mehmet Ali Kaptanlar'ın değil, Antonio'da Muhammet Uzuner'in, Portia'da Nesrin Kazankaya'nın, Nerissa'da Başak Meşe'nin, Bassanio'da Kayhan Teker'in, Gratiano'da Mehmet Aslan'ın, Launcelot'da Aytun Şabanlı'nın, Jessica'da Zeynep Özden'in, Lorenzo'da Erdinç Anaz'ın, Salarino'da Okan Kayabaş'ın ve Salanio'da İlker Yiğen'in başarılarına hayretler içinde tanık olacaksınız. Bir oyunda oyuncuların rollerine bu kadar cuk oturmasına şaşıp kalacaksınız.
Romanından bir çok kez filme de çekilen oyunun dramaturgisi Şafak Eruyar, Dekor ve Kostümü A. Şirin Dağtekin, Karnaval Kostüm ve maskları Nilüfer Moayeri, Işığı Yüksel Aymaz, Müziği Ezgi Kasapoğlu ve Dans Düzeni Erdinç Anaz tarafından yapılmış. Baştan beri her şeyin yerli yerinde ve başarılı olduğunu söylediğime göre bunların hiç birinde hiçbir kusur bulamıyorum.
Romanını okumayıp, filmini yada oyununu daha önce izlememiş olanlar için konuyu kısaca özetlemek gerekirse: Venedik'te yaşanan olayda Antonio, çok yakın arkadaşı Bassanio için şehrin Yahudi tefecisi Shylock'tan borç para almak zorunda kalmıştır. Geçmişte Antonio'nun hiç sevmediği ve sürekli hakaret ettiği tefeci, verdiği borç için faiz istememekte, ancak borç vadesinde ödenmediği takdirde Antonio'nun bedeninden, kalbine yakın bir yerinden yarım kilo et almak istemektedir. Borcun vadesi dolmadan Antonio batar ve beş parasız kalır. Tefeci Shylock'a gün doğmuştur ve Antonio'nun vücudundan yarım kilo et kesmekte kararlıdır. Mahkeme ne karar verecektir? Verilen karar nasıl uygulanacaktır? Antonio ve Shylock'un sonu ne olacaktır? Bütün bu soruların cevaplarını oyunu izlediğinizde net bir şekilde alacaksınız.
Antonio rolünü dönüşümlü olarak Can Başak'ın da oynadığı oyunu mutlaka izleyin ve Türk Tiyatrosunun ulaştığı kıvanç verici noktaya gözlerinizle şahit olun ki oyunu görmek kısmet olmadı diye üzülmek zorunda kalmayasınız.
Ahmet Kara