Şehir Tiyatroları'nda Reşat Nuri Güntekin'den Bir Oyun: Balıkesir Muhasebecisi
Türk Edebiyatına Çalıkuşu, Dudaktan Kalbe, Yaprak Dökümü gibi ölümsüz eserler kazandıran Reşat Nuri Güntekin’in önemli oyunlarından biri olan Balıkesir Muhasebecisi, 19 Kasım Çarşamba günü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, Üsküdar Musahipzade Celâl Sahnesi’nde ilk kez seyircisi ile buluşacak.
Balıkesir’de muhasebecilik yapan bir memurun, arkadaşının sözüne uyarak İstanbul’a gelmesi ve yasal olmayan yollardan ticaret yapması sonucunda yaşadıklarının anlatıldığı Balıkesir Muhasebecisi, yoksulluğun ve kazanma hırsının yok ettiği değerler ile ahlaksal çöküşe dikkat çekiyor.
Nedret Denizhan tarafından yönetilen oyun, aynı zamanda, II. Dünya Savaşı sonrası ülkemiz toplumsal ve ekonomik yaşantısında yaygınlaşan “fırsatçılık” olgusunun, her şeyin olduğu gibi insani olanın da alınıp-satılır hale gelmesinin eleştirisini de yapıyor.
Balıkesir Muhasebecisi adlı oyunu, 19 Kasım – 23 Kasım ile 26 Kasım – 30 Kasım tarihleri arasında Üsküdar Musahipzade Celâl Sahnesi’nde izleyebilirsiniz.
Balıkesir Muhasebecisi
2008-2009 Sezonu
Yazan: Reşat Nuri Güntekin
Yöneten: Nedret Denizhan
Dekor Tasarımı: Ayhan Doğan
Kostüm Tasarımı: Aysel Doğan
Müzik: Bora Ayanoğlu
Koreografi: Handan Ergiydiren
Işık Tasarımı: F. Kemal Yiğitcan
Efekt Tasarımı: Ersin Asar
Oyuncular
Tahir: Mazlum Kiper
Huriye: Berrin Koper
Şerif Ali Dayı: Naci Taşdöğen
Necdet: Tarık Şerbetçioğlu
Leyla: Demet Bozyaka
Bedri: Ersin Sanver
Ramiz : Rıdvan Çelebi
Namık: Yılmaz Meydaneri
Komiser: Bora Ayanoğlu
Cemil: Erhan Özçelik
İdris: İbrahim Şirin
Totoş: Nagehan Erbaşı
Mimi: Aslı Narcı
Sanat Teknik Müdürü: S. Volkan Sağırosmanoğlu
Yardımcı Yönetmen: Burteçin Zoga
Asistanlar: Aslı Narcı, Nagehan Erbaşı
Suflör: Feriha Eyüboğlu
Sahne Teknisyenleri: Mustafa Konya, Hasan Saban, Bünyamin Erbaşı, Emre Konya, Emrah Öztürk
Sahne Aksesuarcıları: Fikret Yayan, Süleyman Çetiner
Sahne Terzileri: Fatma Pamukçu, Ahmet Söylemez
Kostüm Tasarım Yardımcıları: Onur Uğurlu, Sibel Emre
Dekor Tasarım Yardımcıları: Cihan Aşar, Eylül Gürcan
Butafor: Bahri İridağ
Efekt Uygulama: Umut Yüzbaşıoğlu
Işık Uygulama: Ceyhun Ergül
Kuaförler: Kadir Ural, Karaşahin Damar
Fotoğraf: Nesrin Kadıoğlu
-----
İlk Oyun: 19 Kasım 2008 Üsküdar Musahipzade Celâl Sahnesi
Yazan:
Reşat Nuri Güntekin
(1889- 1956)
İstanbul'da doğan Reşat Nuri Güntekin, ilköğrenimini Selimiye ve Çanakkale’de tamamladıktan sonra (1909), Galatasaray Lisesi'nde ve İzmir'deki Frerler Okulu’nda okudu. İstanbul Darülfünunu Edebiyat Şubesi'nden (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi) 1912 yılında mezun oldu.
Bursa Lisesi, Vefa, İstanbul Erkek, Çamlıca, Kabataş, Galatasaray, Erenköy liselerinde edebiyat öğretmenliği ve müdürlük yapan Reşat Nuri Güntekin, 1927’de Milli Eğitim Müfettişliği’ne getirildi.
1939-1943 yılları arasında Çanakkale milletvekili olan Güntekin, 1943’te Milli Eğitim'deki görevine geri döndü ve 1947 yılında başmüfettiş oldu. UNESCO'nun Türkiye temsilcisi ve öğrenci müfettişi sıfatıyla, aynı yıl Paris'e gitti. 1954 yılında emekliye ayrılan Reşat Nuri Güntekin, yurda dönüşünde İstanbul Şehir Tiyatroları Edebi Kurul Üyeliği’ne seçildi. Yazar, hastalığı nedeniyle tedavi görmek üzere gittiği Londra'da, 1956 yılında öldü.
Hançer, Eski Rüya, Ümidin Güneşi, Gazeteci Düşmanı, Şemsiye Hırsızı, Taş Parçası, Yeşil Gece, İstiklâl, Hülleci, Yaprak Dökümü, Eski Şarkı, Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Ziyafeti, Bir Köy Öğretmeni, Çalıkuşu…
Yöneten:
Nedret Denizhan
1946 yılında İstanbul’da doğdu.1954‘te sekiz yaşında İstanbul Şehir Tiyatroları Çocuk Bölümü’nde tiyatroya başladı. On yıl kadar çeşitli oyunlarda oyuncu ve reji asistanı olarak çalıştıktan sonra 1964 yılında Aydın Gün’ün isteğiyle “Şehir Operası”na geçti. Kondüvitlik, reji asistanlığı yaptı, operetlerde rol aldı. Şehir Operası’nın kapanmasından sonra tekrar döndüğü İstanbul Şehir Tiyatroları’nda oyunculuk, yardımcı yönetmenlik yaptı, sahne direktörlüğünde görev aldı.1974’te Muhsin Ertuğrul tarafından bilgi artırımı için Almanya’ya gönderildi.1977’de yönetmenliğe başladı.1980–1988 yılları arasında yönetmenliğin yanı sıra dramaturgluk görevini de sürdürdü. Radyo tiyatrosu ve film seslendirme yönetmenliği de yapmaktadır.
Yönettiği Oyunlardan Bazıları
Patavatsız Hanımefendi (V. Sardou), Kahvehane (Carlo Goldoni), Kralın Kısrağı (J. Canelle), İkili Oyun (Robert Thomas), Figaro’nun Düğünü (Beaumarchais), Macbeth (W. Shakespeare), Şampiyonlar (J. Miller), Çulsuzlar (Ruzzante), Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe (Orhan Asena) İçerdekiler (Melih Cevdet Anday), Derya Gülü (Necati Cumalı) Sekiz Kadın (Robert Thomas) Yaprak Dökümü (Reşat Nuri Güntekin), Kim Kimi Kimle (Alan Ayckbourn)
Balıkesir Muhasebecisi
Türk tiyatro kütüphanesine telif, tercüme ve adapte en çok eser veren yazarlarımızdan biri olan Reşat Nuri Güntekin’in “Balıkesir Muhasebecisi”, 1952- 53 mevsiminin ilk telif komedisi oldu.
“Balıkesir Muhasebecisi” komedi tiyatromuzda başarı kazanan bir eser olmuş, umumiyetle lehde tenkitler almıştır. Bu arada Vatan gazetesi tiyatro münekkidi Tunç Yalman, eserin tekniğine temasla şunları yazmıştır:
Tiyatro eseri yazmayı deneyen bütün yazarlarımız, bu işin amatörü olmaktan ileri gidememişlerdir. Ya işleri güçleri olan meslek sahibi kişilerdir, akıllarına eser, bir “piyes” yazmaya kalkarlar yahut da isim yapmış romancı, hikâyeci veya şairdirler, lakin tiyatro tekniğinin yabancısı olduklarından, bu sahadaki gayretleri acemice, toyca, hatta bazen gülünç neticeler verir.
Telif piyeslerimizde çok zaman ilk perde gayet uzun ve dağınıktır (plansız çalışan yazar hızını alamamıştır), fakat “bir şeyler” vaat eder. İkinci perde bocalar. Piyesin üçüncü perdede derlenip toparlanacağını, “kurtulacağını” umar dururuz; fakat dağarcığı artık tükenmiştir; ilk perdenin vaatleri yerine getirilmeden; mantıksızlıklar, acemilikler içinde piyes güç bela bir sonuca bağlanır ve perde de kapanır.
“Balıkesir Muhasebecisi”nde alışageldiğimiz bu gidişin tam tersine şahit olduk. Piyesin, ilk perdesi zayıftı. İkinci perdede bir canlanma görüldü. Üçüncü perdede ise Reşat Nuri Güntekin, hakikaten usta bir tiyatro yazarı kesildi. Bu perdede derli toplu, dört başı mamur bir komedi seyrettiğimizi hissettik. Neticede, bu hisle tiyatrodan ayrıldık.
Burhan Arpad
Türk Tiyatrosu Dergisi, Şubat 1953, Sayı: 267.