Caza Kanunu – Diyarbakır Devlet Tiyatrosu (Ahmet Olcay)


Bize Özgü Vodvil

Vodvil türündeki oyunları saçma bulan izleyicilerin sayısı epeyce var.Aynı türden oyunlar toplumumuza özgü uyarlanınca veya bizden biri bu türden bir oyun yazıp, toplumumuzdan bir öyküyü anlatınca bu defa aynı olumsuz tepkileri göstermiyorlar.Tabi bu da ancak başarılı uyarlamalar, başarılı eserler için söylenebilir.Ceza Kanun bu başarılı oyunlardan biri.

Oyunun uyarlama olduğu yazmıyor.Ancak yazar İ.Nuri Sekizinci’nin, eserlerinin büyük kısmı uyarlama olduğu düşünülürse bu eserinin de uyarlama olduğu kuvvetle muhtemel.Ceza Kanunu’nda vodvil türünün tüm özelliklerini bulmak mümkün.

Oyun toplumumuzu yansıtma da başarılı.Osmanlı’nın zenginlerinde Avrupa özentisini görmek mümkün.Oyuncuların davranış kalıpları toplumumuza özgü.Haliyle hareketleri de bizim hareketler.Tepkiler de yine bize özgü.Yapılan espriler izleyici tarafından hemen kabul görüyor.Kurnazlıklar,hileler, uyanıklıklar bize ait.Türü içinde kalarak mantığımızı doyuran bir oyun.

Yönetmen Volkan Özgömeç,izleyicinin bir saniye bile oyundan kopmasına izin vermeyecek şekilde bir oyun kurmuş. Sürekli bir düzen içinde kalarak, gerek yavaş olsun gerek hızlı olsun tempoları güzel ayarlamış.Oyuncuların ve izleyicilerin bu nedenle mantıkları doyuyor.

Yönetmen Volkan Özgömeç, oyuncuları doğru seçmiş.Oyuncuları bir komedi oyununa iyi hazırladığı gibi, kurduğu atmosfer de komedi atmosferi. Oyuncular da komedi oyununa uygun oynuyorlar. Kahramanlar oyun türüne uygun olarak belli bazı özellikleriyle ön planda görünüyorlar.Bu özellikleri abartmada oyuncular oldukça başarılılar.

İçinden çıkılamayan durumları izlemek oldukça eğlenceli .Bu eğlenceli oyun, dönemi yansıtmada da oldukça başarıl.Bize ait bir öyküyle,Tanzimat döneminde kalarak, başarılı bir vodville bu oyunu sergilemek oldukça zordur.Oyun dönemde kalarak,esprileri güncelleştirmeden seyircisini güldürmeyi başarıyor.

Giriş çıkışlar iyi çalışılmış.Haliyle sahne trafiği göze hoş görünüyor.Tekli olsun, ikili olsun, kalabalık sahnelerle olsun oyuncu vurguları oldukça başarılı. Ayrıca oyuncuların tepkilerini zamanında vermeleri oyuna başarı katıyor.

Oyuncuların sözlü uyarıyla müziği kapatmaları yanlış olmuş.Burada açık oyun öğesine gerek olmadığını düşünüyorum.İzleyiciyi oyunun biçiminden uzaklaştırıyor.Bunun yerine müzik, gramofondan açılıp kapanabilirdi. Hizmetçi Loksandra,müzikle dans ediyor ama müzik izleyicinin salonundan geliyormuş gibi müzikleri sözlü uyarıyla kapatıyor.Oysa evin içinden gelmesi gerekirdi.Gramofondan açılıp kapansa daha iyi olabilirdi.

Anberi rolünde M.Lebip Gökhan, rolüne yakışmış.Gerek bir çapkını gerek bir Osmanlı zenginini yaşatma da başarılıydı.Arkadaşı İrfan ile ilişkisinde sınıf farkını belirtmede başarılıydı.Osmanlı da erkeğin kadına olumsuz bakışını da yansıtma da yine başarılıydı.Bütün bunları komedi oyunu atmosferinde vermesi de bu başarısını attırıyor.El ve ayak titremeleri olsun,tedirginlik göstermesi olsun izlenme keyfini artırıyor.Dönemin acısını da tatlısını da izleyiciye tatlı gelecek şekilde aktarmasını bildi.

Anberi’nin eşi Sacide rolünde Hatice Sezer, Osmanlı’da kadın olmanın acısını yansıtırcasına oynuyordu.Sanki Osmanlı da ezilip, haklarına sahip çıkamayan, her an kapı dışarı edilme korkusunu yaşayan birini oynuyordu.Bu korkusunun yersiz olmadığını da oyunun sonlarına doğru görebiliyoruz.Bu özelliğiyle oynaması oyunun ahengini bozacak bir tehlike doğurmuyor.

İrfan rolünde Serkan Ekşioğlu, başarılı oyunlarda oynadığı zaman yeteneği izleyiciye oldukça keyif veriyor.Ceza Kanunu da bu oyunlarından biri.Çıkarcı birini başarıyla yansıttı.Adeta her hareketi bir çıkar hesabıyla yapıyor olması izleyici eğlendiriyor.İstenmeyen ama kurnazlığıyla insanı bırakmayan tiplemesi kolay unutulur cinsten bir oyunculuk değil.

Kayınvalide Leyla rolünde Selda Özler, yüzüne verdiği eğlenceli salaklıkla çok başarılıydı.Koca arayışını eğlenceli verebilmiş.Oynadığı rolle oyunun atmosferini bozmadı.

Avukat Sebati rolünde Ali Çelik çıkarcı ama vazgeçilemeyen bir tiplemeyi başarıyla oynadı.Sevimliliği ve kurnazlığıyla işini kaptırmayan bir tipi başarıyla oynadı.Sahneye her girdiğinde tempo yükseliyor, oyunun düzeni ise bozulmuyordu.

Hizmetçi Loksandra rolünde Sebahat Kızılkaya rolünü başarıyla yerine getirdi.Yalnız ritim kulağı iyi olan,iyi dans eden bir insan gramofona dokunurken nazik olur kanaatindeyim.Çünkü müziği sevmezse bu özellikleri kazanamaz.Oysa dönemin oldukça lüks müzik aleti gramofonu silerken, gramofona karşı nazik değildi.Daha nazik dokunup daha dikkatli,daha sevecen silmeliydi.

Yargıç Hamdi rolünde Şıvan Binici bizi döneme,dönemdeki bir komedi oyununa götürmesini bildi.Olaylar sarpa sardığında tutumları oyunun türüne çok uygundu.Bizi oyundan koparacak herhangi bir olumsuzluğu yoktu.Osmanlı döneminin yasa adamını,komedide yansıtmasını bildi.Oldukça dikkatli bir tip olurken,bu dikkatini aynı zamanda kendi çıkarına kullanmasını bilen bir özellik yansıttı.

Müzisyen Carolin rolünde Duygu Zade Erçağ,erkekleri baştan çıkaran özelliği başarıyla verdi.Fransız aksanıyla Türkçe konuşmak nasıl bilmiyorum ama aksanı beni rahatsız etmedi.Osmanlı’daki Fransız müzisyen modasını yansıtırken bunun aynı zamanda sömürü olduğunu başarıyla yansıttı.Yine komedide de kalarak bir yabancı olmayı bildi.

Kamalı Bekir rolünde Ercan Kılıçarslan bıçak ve kavga oyunlarına girmeden bir kabadayı olmasını bilmiş.Bunu da tek kaşını indirerek yapmış.Doğrusu bu hareketi oyun sonuna kadar sürdürmesi kutlanacak bir başarı.Oyunun temposunu yükseltmede oldukça başarılıydı.

Sanırım Sadberk’in nişanlısı Ziver rolünde oyuncu değişikliği yapılmış.Antepteki Ziver oldukça eğlenceli bir salak tip çıkarmış.Görünüşü ve hareketleri oyuna aykırı düşmeden başarıyla vermiş.Bir komedi de oynamanın derslerini veriyor gibi.

Kız kardeş Sadberk rolünde Özden Gököz Osmanlı’da bir genç kızdı.Rolüne yakışmış.Ancak,iyi vodvillerde olması gereken sahne zamanını adil paylaşma, bu oyunda olmadığı için kendini gösterecek fırsatı yeterince bulamamış.

Oyunun verdiği mesaja gelirsek; “Hayatı belirleyen yasaların, vicdanları ve adalet duygusunu rahatlatması hiç de kolay değil” diyor.Belki de yasaları yapanlar, yeterince vicdanlı ve yeterince adil değildir.

Murat Gülmez tarafından hazırlanan dekor, döneme uygun yapılmış.Eşyalar vurgulara yardımcı oluyor.Gramofonun yeri sanki iyi seçilmemiş.Dönemin uygarlık sembolüyle daha iyi vurgu yapılmalıydı.Dekor oyun akışını kolaylaştırıyor.

Sevgi Türkay tarafından hazırlanan kostümler de dönemi yansıtmada çok başarılı.Göze batan bir kostüm bana göre yoktu.

İzzettin biçer tarafından tasarlanmış ışıklar başarılı.Işık oyuncuların vurgularına da,eşyalarla yapılan vurgulara da yardımcı olmuş.
Cem idiz tarafından hazırlanan müzikler de başarılı.

Televizyon dizilerini bu oyuna tercih edenler çok şey kaçıracaktır.

Ahmet Olcay

Paylaş
Tiyatro Dünyası
Yazar Hakkında: 2006 yılında kurulan Tiyatro Dünyası portalı "Türkiye'nin en popüler, en zengin ve en güncel tiyatro haber ve bilgi portalıdır..."

CEVAPLA

Please enter your comment!
Please enter your name here